میرنیوز

جن‌گیری با دف و تنبور / روایتی از مراسم دفع ارواح خبیثه

جن‌گیری با دف و تنبور / روایتی از مراسم دفع ارواح خبیثه 2022-05-21T08:04:07+04:30

خبرگزاری مهر؛ گروه مجله: آخرین جرعه چای را نوشیدم و لیوان دسته‌دار بزرگ را گذاشتم روی میز چوبی، وسط حیاط کافه‌ای کوچک کنار ساحل یکی از روستاهای قشم. صدای بوق ماشین عادل از پشت در آمد که یعنی یک ربع است منتظرت هستم. پا به پا کردم و برای بار آخر رو زدم: یعنی نمی‌شه من هم بیام مراسم زار؟ ناخدا رو ترش کرد: والله نمی‌شه. به خدا نمی‌شه. باید قبلش به بابازار می‌گفتم. الان نمی‌تونم مهمون ناخونده ببرم… در راه به عادل هم که راننده تاکسی بود و رفیق رو زدم که این شب‌ها اگر جایی مراسم زار سراغ دارد من را ببرد. چشم‌هایش گرد شد و گفت: ول کن پسر! جنّی می‌شی. بذار سر سالم برگردی شهرت...

خاطرات این در و آن در زدنم برای شرکت در مراسم زار وقتی دوباره مثل فیلم از جلوی چشمم گذشت که ویدئو و گزارشی که برخی رسانه‌های عربی از مراسم زار در مصر منتشر کرده بودند را دیدم. حال جامعه مصری هم مثل بیشتر جوامع دنیا و خاصه مثل جوامع خاورمیانه‌ای، این روزها خوب نیست. از وضعیت بد اقتصادی گرفته تا هزار جور مشکل دیگر که زندگی را بر آدم تنگ می‌کنند و کم و بیش می‌شناختیم و می‌شناسیم‌شان. حالا برخی اقشار سنتی مصر افتاده‌اند به تکاپو که کاری برای جامعه و اقتصادشان بکنند. راه حل چیست؟ مراسم زار!

گزارش و ویدئوهای مختلفی از مراسم زار در مصر این روزها در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی عربی دست به دست می‌شود. مراسمی که برای برطرف کردن مشکلات معیشتی و اقتصادی برگزار شده و می‌شود.

جن‌گیری با دف و تنبور / روایتی از مراسم دفع ارواح خبیثه

کلمه «زار» در باور عامه به معنی بادی فرازمینی است که اگر در چیزی یا کسی دمیده شود وجود آن چیز یا کس سرشار از ارواح خبیثه می‌شود و به حال زار می‌افتد! البته «زار» دومی را مردم جنوب کشور خودمان گذاشته‌اند کنار «زار» اولی که احتمالاً ریشه‌اش برمی‌گردد به زبان‌های آفریقایی. همان‌جایی که اصل باور و مراسم از آن نشأت می‌گیرد.

محققان می‌گویند که اصل این باور به مناطق سودان برمی‌گردد و با یک نگاه جغرافیایی می‌شود فهمید که این باور هم مثل خیلی از خرده‌فرهنگ‌های دیگر به تمام نقاطی که با دریانوردان و تاجران سر و کار داشتند، برده شده است. از جمله مناطق جنوبی ایران و جزایر خلیج فارس.

مراسم زار، آن‌طور که از ویدئوهای مصری‌اش که این روزها دست به دست می‌شود پیداست، گویا در تمام این جغرافیای پهناوری که باور به آن وجود دارد، تقریباً به یک شکل برگزار می‌شود. نسخه مصری هم شبیه به همان نسخه قشمی و بوشهری خودمان است. در این مراسم از موسیقی خاصی استفاده می‌شود که غالباً توسط یک شخص اصلی (که در ایران «بابازار» یا «مامازار» خوانده می‌شود) نواخته می‌شود و باقی با او همراهی می‌کنند. این موسیقی با سازهای مختلفی می‌تواند همراه باشد اما بیشتر از ساز تنبور در آن استفاده می‌شود. برگزار کنندگان مراسم زار باور دارند که این موسیقی اجنه یا ارواح خبیثه را مهربان می‌کند و متقاعدشان می‌کند که از بدن شخص بیرون بروند یا دست از سر مردم بردارند تا از مشکلات رهایی یابند.

جن‌گیری با دف و تنبور / روایتی از مراسم دفع ارواح خبیثه

طبق این عقیده آفریقایی که برخی مردم بوشهر و هرمزگان ایران هم کم و بیش به آن باور دارند (در زمان قدیم بیشتر و حالا کم‌تر)، همه چیز از «باد» ها ناشی می‌شود. بادهایی که در چیزها یا آدم‌ها رسوخ می‌کنند و باعث پلیدی می‌شوند. بیماری‌هایی که خوب نمی‌شوند. مشکلاتی که از بین نمی‌روند و خلاصه هر چیزی که نمی‌شود چاره‌ای زمینی برایش پیدا کرد. این‌جاست که باید «بابازار» یا «مامازار» دست به کار شوند و با شیوه‌هایی که بلدند کار را چاره کنند.

غلام‌حسین ساعدی، نویسنده معروفی که روان‌پزشک هم بود، حدود ۵۰ سال پیش سفری به مناطق هرمزگان داشته و با مردم کف جامعه نشسته است به صحبت درباره باورهایشان به جن‌زدگی و بادهای خبیث و مراسم زار. شرح این گفت و گوها و تحقیقات میدانی ساعدی تبدیل شده است به کتابی به نام «اهل هوا» که در آن مفصل به باورهایی می‌پردازد که از آفریقا به جنوب ایران آورده شده و مردم حالا کم و بیش می‌توانند برچسب «خرافه» را روی آن‌ها بگذارند. البته از حق نگذریم که همین حالا هم بسیاری از مردم در نقاط مختلف دنیا به چیزهایی که نام‌شان را خرافه می‌گذاریم و فیلم‌های آن هم در رسانه‌ها با برچسب «خرافه» منتشر می‌شوند، عمیقاً باور دارند.

جن‌گیری با دف و تنبور / روایتی از مراسم دفع ارواح خبیثه

مسئله جالبی که هم غلام‌حسین ساعدی در کتاب «اهل هوا» به آن اشاره کرده و هم شخصاً از مردم بومی هرمزگان شنیدم این است که طبق این باور، بادهای خبیث یا همان اجنه بیشتر سراغ قشر ضعیف جامعه و سیاه‌پوستان می‌روند. حالا مخاطب می‌تواند این بلایا و مریضی‌های سخت قشر ضعیف و سیاهان قدیم را پای نبود امکانات و وضعیت بد اقتصادی‌شان بگذارد اما معتقدان به «زار» آن را گردن بادهای خبیث می‌اندازند و اینکه دست روزگار هیچ وقت با سیاهان خوب نبوده است!

به قول شخصیت سیاه‌پوست فیلم سینمایی «پاپ» اثر احسان عبدی‌پور: «اگه پدر جدّ مو جای بوشهر، گیر یه ارباب آمریکایی افتاده بی، کم کم‌ش الان مو تو لیکرز بازی می‌کردم!»

به هر حال، با اینکه به مرور زمان از اعتقاد مردم به این باورهای عامه کم‌تر می‌شود اما هنوز می‌شود ردی از آن را در نواحی مختلفی از دنیا دید و هر از چندی مثل حالا ویدئویی یا گزارشی از آن‌ها نقل رسانه‌ها شود.

منبع : خبرگزاری مهر


کلمات کلیدی :
اشتراک گذاری :

آخرین اخبار مجازی

بدون شرپا، باربر و اکسیژن بر فراز ارتفاع ۸۶۰۰ متری

بدون شرپا، باربر و اکسیژن بر فراز ارتفاع ۸۶۰۰ متری
2022-08-11T10:17:33+04:30
ایمان احمدپور تاریخ‌سازی کرده و بدون شرپا، باربر و اکسیژن مصنوعی قله k2 را فتح کرده است. کار ارزشمند دیگر او نصب پرچم افغانستان بر فراز k2 به یاد «علی‌اکبر س...

در دوران سخت طالبان هم منقبت‌خوانی را تعطیل نکردیم

در دوران سخت طالبان هم منقبت‌خوانی را تعطیل نکردیم
2022-08-09T14:06:49+04:30
عزاداری برای معصومین (ع) در گوشه گوشه عالم آیین‌ها، آداب و رسوم خاص خودش را دارد. شیعیان افغانستان نیز در ولادت یا شهادت معصومین با هنر منقبت‌خوانی یاد این ع...

منقبت‌خوانی در کشوری غیر از افغانستان رایج نیست

منقبت‌خوانی در کشوری غیر از افغانستان رایج نیست
2022-08-09T10:06:46+04:30
عزاداری برای معصومین (ع) در گوشه گوشه عالم آیین‌ها، آداب و رسوم خاص خودش را دارد. شیعیان افغانستان نیز در ولادت یا شهادت معصومین با هنر منقبت‌خوانی یاد این ع...

هیأت‌ها، بهترین ظرفیت برای فرهنگ‌سازی درباره محیط زیست

هیأت‌ها، بهترین ظرفیت برای فرهنگ‌سازی درباره محیط زیست
2022-08-06T09:08:10+04:30
میثم مرادی فعال محیط زیستی ساکن اندیمشک چندسالی است که با دوستانش در محرم و صفر فعالیت‌های جالب توجهی درباره محیط زیست دارند. از نذر نهال و کتاب بگیرید، تا ف...

تحصیل کودکان مهاجر، برای ایران یک فرصت بزرگ است

تحصیل کودکان مهاجر، برای ایران یک فرصت بزرگ است
2022-08-03T08:46:10+04:30
تحصیل کودکان افغانستانی در ایران همیشه با مشکلات زیادی مواجه بوده است. در گفت و گو با پیمان حقیقت‌طلب این مسأله را بررسی کردیم و از زبان او به پیشنهادهای مهم...

بی‌خانمان‌ها در شب‌های بارانی تهران چه می‌کنند؟

بی‌خانمان‌ها در شب‌های بارانی تهران چه می‌کنند؟
2022-07-31T10:06:37+04:30
وقتی باران تهران تند شد، ناخودآگاه یاد بیرون‌خواب‌ها و بی‌خانمان‌ها افتادم. ذهنم درگیر این بود که در این باران چه می‌کنند و کجا می‌خوابند؟ این شد که رفتم و ا...

مخترعی که می‌خواهد با پسماند ویلا بسازد

مخترعی که می‌خواهد با پسماند ویلا بسازد
2022-07-28T09:55:26+04:30
سیروس ارسطونژاد مخترع پیشکوست و اسم و سن‌داری است. او در این گفت و گو درباره اختراعاتی گفت که آنها را ثبت کرده اما به آنها توجه نشده است. مثل منجمد کردن نفت ...

یک شب در میان کارتن‌خواب‌ها

یک شب در میان کارتن‌خواب‌ها
2022-07-25T10:43:47+04:30
در یکی از سه‌شنبه‌های توزیع غذا در پاتوق‌های کارتن‌خوابی تهران، با جمعیت طلوع بی‌نشان‌ها همراه شدیم و با کسی گفت و گو کردیم که چهارسال است هرهفته به کارتن‌خو...

حفره ۱۵ هزار میلیارد تومانی دریاچه ارومیه

حفره ۱۵ هزار میلیارد تومانی دریاچه ارومیه
2022-07-21T10:22:08+04:30
کاهش بیش از حد تراز دریاچه ارومیه به تهدید تبدیل شده است که می‌تواند پیامدهای ناگواری را به دنبال داشته باشد. جالب این که تا به حال ۱۵ هزار میلیارد تومان برا...

می‌خواهم هیچ کودکی در ایران حسرت کتاب نداشته باشد

می‌خواهم هیچ کودکی در ایران حسرت کتاب نداشته باشد
2022-07-17T09:15:20+04:30
مریم دلاوری با دستان خالی ۶ کتابخانه در خارک، شیراز، کرمان، سیستان و بلوچستان، قشم و بوشهر برای بچه‌ها تأسیس کرده است و دوست دارد تمام کودکان ایران و جهان به...

وقتی مادر بی‌تاب می‌شود

وقتی مادر بی‌تاب می‌شود
2022-07-16T14:08:40+04:30
بازتاب فیلم گیرافتادن یک بچه‌فیل در گودالی که به منظور ساختن زمین گلف حفر شده بوددر حالی‌که مادرش برای نجات او تلاش کرده و بعد از ناکامی به تشنج افتاده در فض...

کفش‌های قدیمی را دور نریزید

کفش‌های قدیمی را دور نریزید
2022-07-16T09:02:03+04:30
یکی از راه‌های مفید صرفه جویی استفاده مجدد از اجناسی است که قابلیت تعمیر و بازسازی دارند. «مجله مهر» از اقدام جالب یک برند کفش در ایتالیا روایت کرده است.

در طبیعت به حیوانات دست بزنیم یا نه؟/ روایتی از طبیب حیات وحش

در طبیعت به حیوانات دست بزنیم یا نه؟/ روایتی از طبیب حیات وحش
2022-07-13T09:23:55+04:30
مجتبی خالقی‌پور محیط‌بانی است که عاشقانه کار می‌کند. مدتی است که او بر زخم حیوانات نیشابور مرهم می‌گذارد و دیگران را تشویق می‌کند که مراقب بال نازک پرندگان و...

از کشتار مسلمانان سربرنیتسا چه می‌دانید؟

از کشتار مسلمانان سربرنیتسا چه می‌دانید؟
2022-07-11T08:57:08+04:30
بوسنی و هرزگوین شاهد یکی از خونبارترین وقایع و جنایات جنگی علیه مسلمانان است. این روزها که مصادف با سالروز این جنایت تاریخی است، نگاهی به کشتار سربرنیتسا و پ...

دوست داشتم در کنار فرزندم باشم/ روایت یک مادر فروشنده

دوست داشتم در کنار فرزندم باشم/ روایت یک مادر فروشنده
2022-07-09T08:38:16+04:30
روایت مادران شاغل از شغل‌شان با روایتی که هر شخص دیگری از آن شغل دارد متفاوت است. در سومین روایت از مجموعه «روایت‌های مادرانه» مجله مهر سراغ یک مادر فروشنده ...

بچه‌های آتش‌نشان نیاز به تجدیدروحیه دارند /همیشه آماده مرگ هستیم

بچه‌های آتش‌نشان نیاز به تجدیدروحیه دارند /همیشه آماده مرگ هستیم
2022-07-08T11:18:04+04:30
آتش‌نشان‌ها در هر حادثه‌ای قدر دیده و بعد از آن دوباره به فراموشی سپرده می‌شوند. دو تن از آتش‌نشانان متروپل بعد از چهلم حادثه از جان‌فشانی همکاران‌شان به مجل...

از ممنوعیت اهدای خون و اهدای عضو تا ممنوعیت سیمکارت و همراه‌بانک!

از ممنوعیت اهدای خون و اهدای عضو تا ممنوعیت سیمکارت و همراه‌بانک!
2022-07-05T09:51:34+04:30
به بهانه محدودیت‌های جدید برای مهاجرین، با محمدکاظم کاظمی گفتگو کردیم و از محدودیت‌های عجیب‌تری برای آن‌ها مطلع شدیم. این گفتگو درباره تصمیمات سلیقه‌ای و ساع...

پیام دوم خرداد آبادان

پیام دوم خرداد آبادان
2022-07-03T08:04:46+04:30
بعد از گذشت چهل روز از حادثه متروپل، نگاهی انداخته‌ایم به آن‌چه که باید از جریان این حادثه به چشم می‌آمد اما در همهمه امواج رسانه‌ای کم‌تر دیده شد.

ایرانی‌ها اولین گروه امداد خارجی بودند / این‌جا هیچ زنی ندیدم

ایرانی‌ها اولین گروه امداد خارجی بودند / این‌جا هیچ زنی ندیدم
2022-06-30T10:03:44+04:30
مینا قاسمی‌زواره برای دومین‌بار به افغانستان رفته و مشاهدات خوبی از وضعیت زلزله‌زدگان و روند امدادرسانی هلال احمر ایران دارد. درباره وضعیت زلزله‌زدگان و توزی...

حلقه ازدواج‌مان را فروختیم تا رویایمان را بسازیم

حلقه ازدواج‌مان را فروختیم تا رویایمان را بسازیم
2022-06-28T09:10:45+04:30
زهیر و الهام؛ امروز پای صحبت‌های آنها نشسته‌ایم تا روایت جنگیدن و تلاش کردن‌شان را بشنویم از روزهایی که کرونا آمده بود تا فعالیت تازه‌شان را متوقف و رویاشان ...

آزمایش‌های سری ارتش آمریکا روی کنترل ذهن و سفر در زمان!

آزمایش‌های سری ارتش آمریکا روی کنترل ذهن و سفر در زمان!
2022-06-27T07:40:08+04:30
عده‌ای از اعضاء ارتش و مردم آمریکا عقیده دارند که ارتش این کشور در منتهی‌الیه شرقی «لانگ‌آیلند»، مجموعه آزمایش‌های محرمانه‌ای از جمله سفر در زمان، دورنوردی و...

خبرنگار دو شغله / روایت یک مادر خبرنگار

خبرنگار دو شغله / روایت یک مادر خبرنگار
2022-06-26T09:26:52+04:30
روایت مادران شاغل از شغل‌شان با روایتی که هر شخص دیگری از آن شغل دارد متفاوت است. در اولین روایت از مجموعه «روایت‌های مادرانه» مجله مهر سراغ عطیه همتی، یک ما...

بانوی مسلمان افغانستانی، سناتور پارلمان استرالیا

بانوی مسلمان افغانستانی، سناتور پارلمان استرالیا
2022-06-23T15:00:04+04:30
یک بانوی افغانستانی تبار که شهروند استرالیاست به پارلمان استرالیا راه یافت. اما نکته جالب این است که او اولین زن محجبه پارلمان است.

اولین هجرت از آیین شینتو به دین اسلام؛ کونیکو یامامورا

اولین هجرت از آیین شینتو به دین اسلام؛ کونیکو یامامورا
2022-06-20T15:53:23+04:30
باز هم قصه مظلومینی به نام «مادر شهید» در میان است. این بار مادری که زاده این دیار نبوده اما تا آخرین روزهای سلامتی‌اش در خدمت جانبازان و معلولین ایرانی بوده...

واردات داماد و ازدواج بین‌المللی/حواشی اظهارات نماینده اصفهان

واردات داماد و ازدواج بین‌المللی/حواشی اظهارات نماینده اصفهان
2022-06-20T09:13:23+04:30
با انتشار گزارشی از سخنان یکی از نمایندگان مجلس چند روزی است که بحث ازدواج بین‌المللی نقل محافل مجازی و حضوری شده است. در این گزارش به بررسی برخی از حواشی و ...

من، تنها زن آتش‌نشان آبادان، ۱۷ سال دارم

من، تنها زن آتش‌نشان آبادان، ۱۷ سال دارم
2022-06-19T09:06:52+04:30
شقایق سبتاوی از ۱۵ سالگی به صورت داوطلب کار آتش‌نشانی انجام می‌دهد و حالا همه آتش‌نشانان آبادان او را می‌شناسند. در حاشیه حادثه متروپل با او گفتگویی انجام دا...

بهانه عجیب راننده اتوبوسی که آمبولانس را پنچر کرد

بهانه عجیب راننده اتوبوسی که آمبولانس را پنچر کرد
2022-06-18T09:53:33+04:30
بازبینی تصاویر دوربین‌های مداربسته در حادثه مرگ دختر بچه ۲ساله که به‌دلیل پنچرشدن چرخ‌های آمبولانس و دیر رسیدن به بیمارستان جانش را از دست داده بود، به شناسا...

در متروپل یک اربعین کوچک را دیدم

در متروپل یک اربعین کوچک را دیدم
2022-06-16T10:06:42+04:30
با شیخ حسین سلامی، کاپیتان سابق صنعت نفت آبادان در حاشیه کمک‌رسانی به آسیب‌دیدگان متروپل صحبت کردیم و حرف‌های جالبی درباره تغییر مسیر زندگی‌اش شنیدیم.

آیا نوجوان پرحاشیه اینستاگرام مجرم است؟

آیا نوجوان پرحاشیه اینستاگرام مجرم است؟
2022-06-15T14:46:44+04:30
چند روزی است که فضای مجازی با محتواهای تولید شده با بازی سه نوجوان در اینستاگرام پر شده است. ماجرایی که اخیرا پلیس فتا نیز به آن ورود کرده است.

از سوناتا تا پراید/ نمی‌خواستم درگیر حواشی فوتبال شوم

از سوناتا تا پراید/ نمی‌خواستم درگیر حواشی فوتبال شوم
2022-06-15T09:20:02+04:30
«حسین سلامی» چهره جالب این روزهاست. او که روزگاری کاپیتان صنعت نفت آبادان بوده، حالا ملبس به لباس روحانیت است و انگار یک دنیا با سلامی قبل فرق کرده.
X فیلم جدید فیلم جدید دانلود فیلم و سریال تبلیغات شما (پیام به تلگرام)