میرنیوز

کارگاه نوحه‌سرایی|مهم‌ترین و فراگیرترین آیین دینی مردم نوحه‌خوانی است

 کارگاه نوحه‌سرایی|مهم‌ترین و فراگیرترین آیین دینی مردم نوحه‌خوانی است 2019-12-29T11:23:58+03:30

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، دوره دوم از کارگاه نوحه و سرود آیینی با حضور مهدی زنگنه و جمعی از شاعران آیینی کشورمان در باشگاه خبرنگاران پویا در حال برگزاری است. در این کارگاه مهدی زنگنه شاعر و مداح اهل‌بیت (ع) نکاتی را درباره ساخت و تولید نوحه و موسیقی به علاقه‌مندان این حوزه آموزش داد.

گزیده هفتیمن جلسه از دوره دوم این کارگاه به‌شرح ذیل است:

در جلسات پیشین درباره عناصر نوحه و سرود گفت‌و‌گو کردیم و آموختیم که نوحه و سرود آیینی از سه عنصر شعر، ملودی (نغمه یا مایه ملودی) و ریتم (ضرباهنگ) تشکیل می‌شود. همچنین عرض کردیم که این عناصر باید با یکدیگر همسو و همگام باشند تا حال و هوای مورد نظر نوحه‌سرا را به مخاطب منتقل کنند. به عنوان مثال آن هنگام که تصمیم می‌گیریم نوحه‌ای حماسی بسازیم باید جنس ملودی و ضرباهنگمان نیز در همین راستا باشد. در این جلسه قصد داریم درباره ویژگی‌های هرکدام از این عناصر به ویژه ریتم صحبت کنیم.

ضرباهنگ چیست؟

تکرار هر عنصر دیداری یا شنیداری (یا حتی لامسه) که در فواصل منظمی حس می‌شود، ریتم (ضرباهنگ) نام دارد. در حواس پنج‌گانه انسان بینایی و شنوایی بیشتر از بویایی و چشایی در معرض ریتمند. حس لامسه نیز گاهی در معرض ریتم خواهد بود. از این رو در تمام هنرهای دیداری و شنیداری، ریتم یکی از مهم‌ترین عناصر محسوب می‌شود.

ریتم یکی از مفاهیم حائز اهمیت در هنرهای تجسمی مانند نقاشی و تصویرگری و مجسمه‌سازی و عکاسی است. در شعر و موسیقی نیز مهم‌ترین و تعیین کننده‌ترین عنصر به حساب می‌آید. تمام قالب‌های شعر کلاسیک و نیمایی وزن دارند و وزن همان ریتم است. در طبیعت نیز گردش زمین به دور خود و خورشید، توالی روزها و ماه‌ها و سال‌ها، ضربان قلب و غیره  نیز نمونه‌های قابل توجهی برای درک مفهوم ریتمند.

در علم موسیقی نیز به گفته بسیاری از علمای موسیقی، ریتم اصلی‌ترین عنصر است. ممکن است بگویید موسیقی با نُت شکل می‌گیرد! بله! اما اگر هیچ سازی و آوازی وجود نداشته باشد نیز، با وسیله‌ای که فقط بتوان با آن ریتم ایجاد کرد، می‌توان موسیقی را خلق کرد.

ریتم در آیین‌های مذهبی

در تاریخ زندگانی بشر ریتم یکی از عناصر اصلی نیایش‌ها و عبادات انسان علی‌الخصوص آیین‌های مذهبی دسته‌جمعی بوده است. شاید یک نفر در خلوتش با خدای خود حرف بزند و نیایش کند. اما آن هنگام که قرار است نیایش‌ها به صورت گروهی شود، عنصر ریتم وارد می‌شود تا مراسم آیینی منظم شکل بگیرد. در روزگار ما و در جامعه شیعیان، مهم‌ترین و فراگیرترین آیین دینی مردم، نوحه‌خوانی است که دلیل فراگیری‌اش نسبت به بقیه آیین‌ها مانند مناجات‌خوانی و مدح‌خوانی و مرثیه‌سرایی، همین عنصر ریتم است.

مراد ما از واژه ریتم در نوحه‌سرایی اندکی با ریتم در موسیقی تفاوت دارد. در علم موسیقی ریتم‌های معینی مانند شش هشتم، دو چهارم، چهار چهارم و غیره تدوین شده‌ است. اما منظور ما از ریتم در نوحه ریتم‌های شناخته شده در علم موسیقی به علاوه وزن عروضی ابیات است.

نوحه‌سرای موفق کسی است که با حضور در چند جلسه آموزشی، ریتم‌های معمول موسیقی را بیاموزد. در ضمن اوزان عروضی شعر فارسی را بشناسد. تا بداند ملودی تازه‌ای را که ساخته چگونه پردازش کند. اصلاً کار سختی نیست! نترسید! اگر گوش و هوش موسیقایی داشته باشید خیلی سریع یاد می‌گیرید! کما این که خیلی از نکات را به واسطه حضور در جلسات و هیأت‌ها به صورت سماعی آموخته‌اید.

این را بدانید در نوحه‌های ما اصولاً دو ریتم شش هشتم و دو چهارم  بیشترین کاربرد را دارند. نوحه‌های سنتی مانند" امشبی را شه دین و  حسین سرباز ره دین بود"  شش هشتم ،  و زمینه های جدید مانند  "دل دریا و جنگیدم به نفس‌های آتشینم"  دو چهارم‌اند.

ریتم در ساخت نوحه

ریتم شخصیت اثر را تعیین می‌کند. گاهی ملودی غمناک با ریتم حماسی تبدیل به اثر حماسی می‌شود. مثال برجسته‌اش سرود ای ایران ساخته مرحوم روح‌الله خالقی با شعری از مرحوم حسین گل‌گلاب است. ملودی در آواز دشتی است. اما با ریتمی حماسی تبدیل به اثری حماسی شده است. البته شاعر نیز هنگام سرایش از واژگان فارسی با حال و هوای حماسی استفاده کرده است.

شبیه این اتفاق در بسیاری از نوحه‌های مرحوم حبیب‌الله معلمی که در دهه 1360 برای حاج‌صادق آهنگران ساخته نیز رخ داده است. ملودی "سوی دیار عاشقان" را بدون ریتم یا در ریتمی دیگر بخوانید؛ متوجه می‌شوید که چقدر سوزناک است. در دستگاه شور است و با اندکی تغییر ریتمیک تبدیل به اثری غمبار می‌شود. اما با ریتم شش هشتم و واژگانی حماسی، اثری هیجان انگیز و حماسی بر مخاطب می‌گذارد.

انتهای پیام/

منبع : خبرگزاری تسنیم


کلمات کلیدی :
اشتراک گذاری :

آخرین اخبار فرهنگی

پیام تبریک برخی نهادهای فرهنگی درباره موشک‌باران اسرائیل

 پیام تبریک برخی نهادهای فرهنگی درباره موشک‌باران اسرائیل
2024-04-14T13:45:31+03:30
سازمان اوقاف و امور خیریه و بنیاد ایران‌شناسی به مناسبت حمله به اهداف رژیم غاصب صهیونیستی پیام‌های تبریک صادر کردند.

برای «بی‌بدن» و مفهومی به نام تعارضات اجتماعی

 برای «بی‌بدن» و مفهومی به نام تعارضات اجتماعی
2024-04-14T12:52:09+03:30
قصاص نفس و ماجرای بخشش، سالهاست دستمایه تولیدات سینمایی بسیاری شده‌است اما در کنار به تصویر کشیدن این مفهوم گاهی گریزی به مسائل اجتماعی دیگری هم زده می‌شد.

اگر مقابل دشمن شل بگیریم مشکل حل می شود؟ + صوت

 اگر مقابل دشمن شل بگیریم مشکل حل می شود؟ + صوت
2024-04-14T12:25:18+03:30
شب گذشته ایران طی حملاتی پهپادی و موشکی بخش هایی از سرزمین های اشغالی را مورد هدف قرار داد. حمله ای که در پاسخ به زدن کنسولگری ایران در سوریه بود.

«بعد از رفتن» و «روایت ناتمام سیما» مسافر مسکو شدند

 «بعد از رفتن» و «روایت ناتمام سیما» مسافر مسکو شدند
2024-04-14T11:45:55+03:30
دو فیلم سینمایی «بعد از رفتن» و «روایت ناتمام سیما» از تولیدات بنیاد سینمایی فارابی در هشتمین جشنواره فیلم بریکس مسکو روی پرده می‌روند.

بیانیه انجمن سینمای جوانان درباره پاسخ پهپادی و موشکی ایران

 بیانیه انجمن سینمای جوانان درباره پاسخ پهپادی و موشکی ایران
2024-04-14T11:45:54+03:30
انجمن سینمای جوانان ایران در خصوص پاسخ پهپادی و موشکی نیروهیا مسلح جمهوری اسلامی ایران به اقدام تجاوزکارانه رژیم صهیونیستی علیه سفارت جمهوری اسلامی ایران در...

آخرین وضعیت گوینده رادیو در بیمارستان

 آخرین وضعیت گوینده رادیو در بیمارستان
2024-04-14T11:45:54+03:30
قائم‌مقام رادیو از وضعیت رو به بهبود مسعود اسکویی گوینده، کارشناس و مجری پیشکسوت خبر داد.

هنرمندان درباره «وعده صادق» چه نوشتند؟

 هنرمندان درباره «وعده صادق» چه نوشتند؟
2024-04-14T11:45:53+03:30
همزمان با حملات تنبیهی و عملیات گسترده پهپادی سپاه پاسداران علیه رژیم صهیونیستی، تعدادی از هنرمندان در فضای‌مجازی به این عملیات واکنش نشان دادند.

نمایش‌های کودک و ایرانی رونق‌بخش سالن‌های دولتی

 نمایش‌های کودک و ایرانی رونق‌بخش سالن‌های دولتی
2024-04-14T11:05:21+03:30
آمار فروش نمایش‌های‌ تالار هنر و تماشاخانه سنگلج تا پایان روز جمعه ۲۴ فروردین ماه ۱۴۰۳ اعلام شد.

تکلیف سریال رضا شفیعی‌جم روشن شد

 تکلیف سریال رضا شفیعی‌جم روشن شد
2024-04-14T11:05:21+03:30
سریال «خط رو خط» قرار است سه روز در هفته با بازی رضا شفیعی‌جم و موضوعات مختلف روی آنتن شبکه نسیم باشد.

تولید فصل دوم «سرزمین شعر» با ایده‌هایی جدید و پخته‌تر

 تولید فصل دوم «سرزمین شعر» با ایده‌هایی جدید و پخته‌تر
2024-04-14T11:05:20+03:30
دستیار وزیر در امور شعر از تولید فصل دوم برنامه «سرزمین شعر» با ایذده‌هایی جدید و پخته‌تر خبر داد و گفت: بارخوردها نشان می‌دهد نخبگان فارسی زبان د...

دیپلماسی میان ایران و تاجیکستان مبتنی بر عشق است

 دیپلماسی میان ایران و تاجیکستان مبتنی بر عشق است
2024-04-14T11:05:20+03:30
گلرخسار صفی‌اوا گفت: من در بسیاری از نمایشگاه‌های بین‌المللی دنیا از جمله مسکو، فرانکفورت و... شرکت کرده‌ام، اما به نظرم هیچ نمایشگاهی مانند نمایشگاه کتاب ت...

افزایش حقوق ایثارگران در سال ۱۴۰۳ چقدر خواهد بود؟

 افزایش حقوق ایثارگران در سال ۱۴۰۳ چقدر خواهد بود؟
2024-04-14T11:05:19+03:30
معاون مددکاری و مشارکت‌های مردمی بنیاد شهید گفت: هنوز مقدار افزایش حقوق ایثارگران مشخص نشده اما تا آخر فروردین اعلام خواهد شد.

دیدگاه قرآن درباره توان یهودیان اسرائیل در برابر رقیب

 دیدگاه قرآن درباره توان یهودیان اسرائیل در برابر رقیب
2024-04-14T11:05:19+03:30
امروز بنی‌اسرائیل در غزه آن خباثت نهفته در خود را که سبقه در گذشته سیاه‌شان دارد، آشکار کردند و آتشی که در گذشته برای سایر پیامبران و ملت‌ها روشن کرده بودند...

یاسینی رکورددار کنسرت در سال ۱۴۰۲ / در مسیر همایون یا یگانه

 یاسینی رکورددار کنسرت در سال ۱۴۰۲ / در مسیر همایون یا یگانه
2024-04-14T11:05:18+03:30
روزگاری در موسیقی پاپ ایران اعلام شد که حامد همایون در پنج ماه ۲۳۹ کنسرت برگزار کرده است؛ آماری که از رکوردی عجیب روایت داشت؛ اما در نهایت سرنوشت حامد همایو...

صادرات نوشت‌افزار ایرانی کلید خورد

 صادرات نوشت‌افزار ایرانی کلید خورد
2024-04-14T11:05:18+03:30
مدیرعامل مجمع ایران‌نوشت صادرات نوشت‌افزار ایرانی اسلامی به برخی از کشورها را جزو مهمترین برنامه‌های این مجمع در سال جدید خواند.

قانون عفاف و حجاب برای همه مردم لازم‌الاجرا شد

 قانون عفاف و حجاب برای همه مردم لازم‌الاجرا شد
2024-04-14T11:05:17+03:30
مدیرعامل بنیاد عفاف و حجاب با اشاره به لازم‌الاجرا بودن قانون حجاب در کشور و لزوم مکانیزه بودن مواجهه با هنجارشکنان گفت: کسانی که به موضوع عفاف و حجاب در کش...

تلاطم در بازار ظهیرالاسلام/ قیمت کاغذ تحریر افزایش یافت

 تلاطم در بازار ظهیرالاسلام/ قیمت کاغذ تحریر افزایش یافت
2024-04-14T11:05:17+03:30
افزایش نرخ ارز پس از دو هفته دامن بازار کاغذ را نیز گرفت،‌بر این اساس قیمت کاغذ تحریر در بازار افزایش ۱۰۰ هزار تومانی را تجربه کرده است.

سهم ۴۹درصدی تمساح خونی از گیشه‌ تعطیلات/ پرویزخان درجا زد

 سهم ۴۹درصدی تمساح خونی از گیشه‌ تعطیلات/ پرویزخان درجا زد
2024-04-14T11:05:16+03:30
براساس آمارهای ثبت‌شده از میزان استقبال از فیلم‌های درحال اکران در تعطیلات پایان هفته قبل ۳۵۳۰۰۰ هزار نفر برای دیدن فیلم مورد علاقه خود در هفته سوم فروردین ...

شاعرانی که خود را "عطار" جا زدند

 شاعرانی که خود را "عطار" جا زدند
2024-04-14T11:05:16+03:30
پس از سده نهم هجری شاعران متعددی با تخلص عطار ظهور کردند که اتفاقاً بسیاری از آثار منسوب به عطار نیشابوری، از برکات حضور آنهاست.

«محفل» بدون سلبریتی با خلاقیت و یک شبِ صدمیلیونی!

 «محفل» بدون سلبریتی با خلاقیت و یک شبِ صدمیلیونی!
2024-04-14T11:05:15+03:30
«محفل» دوباره توانست برنامه پربیننده ایام ماه مبارک رمضان باشد؛ برنامه‌ای که سلبریتی ندارد اما یک برنامه‌اش تنها به ۱۰۰میلیون بازدیدکننده رسید.

مهرداد صدقی با "آبنبات لیمویی" به نمایشگاه می‌آید

 مهرداد صدقی با "آبنبات لیمویی" به نمایشگاه می‌آید
2024-04-14T11:05:15+03:30
مهرداد صدقی از انتشار کتاب "آبنبات لیمویی" در ادامه مجموعه طنز خود خبر داد و گفت: این کتاب آخرین اثر از مجموعه "آبنبات‌ها" خواهد بود.

عملیات اجرایی آماده‌سازی نمایشگاه کتاب تهران آغاز شد

 عملیات اجرایی آماده‌سازی نمایشگاه کتاب تهران آغاز شد
2024-04-14T11:05:14+03:30
مدیر کمیته اجرایی و پشتیبانی سی‌وپنجمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران از آغاز عملیات اجرایی آماده‌سازی این نمایشگاه خبر داد.

دژهای پوشالی یهود به دادشان نرسید

 دژهای پوشالی یهود به دادشان نرسید
2024-04-14T11:05:14+03:30
یهودیانِ بنی‌نضیر چنان مغرور و از خود راضی بودند که تکیه‌گاهشان دژهای نیرومند و قدرت ظاهری‌شان بود، اما از آنجا که خدا می‌خواست بر همه روشن کرد که چیزی در ب...

حمایت شاعران از "وعده صادق" ایران

 حمایت شاعران از "وعده صادق" ایران
2024-04-14T11:05:14+03:30
جمعی از شاعران کشور در حمایت از عملیات "وعده صادق"، تازه‌ترین سروده‌های خود را به این موضوع اختصاص دادند.

گنبد آهنین چه می‌داند از صریر قیامت سجیل

 گنبد آهنین چه می‌داند از صریر قیامت سجیل
2024-04-14T11:05:13+03:30
نغمه مستشار نظامی در تازه‌ترین سروده خود از عملیات «وعده صادق» پاسخی به حمله جنگنده‌های ارتش اسرائیل به ساختمان کنسولگری کشورمان در دمشق حمایت کرد.

جشن نیمه شعبان هیئت کجا برویم؟

 جشن نیمه شعبان هیئت کجا برویم؟
2024-02-26T06:01:07+03:30
هیئت‌ها و حسینیه‌های سراسر کشور همزمان با میلاد سراسر خیر و برکت امام زمان (عج) مراسم شادی و سرور برگزار می‌کنند.

شاعران به استقبال نیمه شعبان رفتند/ کاش، سَحر، خاک رهِ « مهدی موعود » شوم

 شاعران به استقبال نیمه شعبان رفتند/ کاش، سَحر، خاک رهِ « مهدی موعود » شوم
2024-02-26T06:01:06+03:30
شاعران فارسی زبان در آستانه نیمه شعبان در نشست ادبی «منتظران وصل» با تازه‌ترین سروده‌های خود به ساحت مقدس امام مزان عرض ارادت کردند.

بهترین دعا‌ها در شب نیمه شعبان به روایت امام صادق (ع)

 بهترین دعا‌ها در شب نیمه شعبان به روایت امام صادق (ع)
2024-02-26T06:01:06+03:30
امام صادق علیه‌السلام دربارۀ آداب شب نیمۀ شعبان، به یکی از بهترین دعاها اشاره می فرماید.

"پایان جنگ"، "عزل منتظری و بنی‌صدر" و "فوت احمد خمینی" موضوع گفت‌وگو با کارگردان "احمد"/ احمد آقا حتی یک «واو» به صحبت‌های امام دست نزد!

 "پایان جنگ"، "عزل منتظری و بنی‌صدر" و "فوت احمد خمینی" موضوع گفت‌وگو با کارگردان "احمد"/ احمد آقا حتی یک «واو» به صحبت‌های امام دست نزد!
2024-02-26T06:01:05+03:30
مصطفی رزاق کریمی کارگردان فیلم "احمد" درباره احمد خمینی صحبت کرد؛ از ۴۲ روز سالک شدن او تا ماجرای عزل منتظری و پایان جنگ. او گفت: کارگردان دیکته‌پ...

ویکی موعود با ۴۰ هزار مقالۀ تخصصی راه اندازی شد

 ویکی موعود با ۴۰ هزار مقالۀ تخصصی راه اندازی شد
2024-02-26T06:01:04+03:30
همزمان با میلاد سراسر سعادت حضرت مهدی موعود(عج) از ویکی موسسه فرهنگی هنری موعود عصر(عج) رونمایی شد.
X فیلم جدید فیلم جدید دانلود فیلم و سریال تبلیغات شما (پیام به تلگرام)